Konwencja Praw Dziecka

• • • Konwencja o Prawach Dziecka

    • 

       

       

      Kim jest dziecko?

      Dzieckiem jest każda osoba, która nie skończyła jeszcze 18 lat.
      To znaczy: przedszkolaki, uczniowie i nastolatki – wszyscy macie swoje prawa.

       

      Co to jest Konwencja o Prawach Dziecka?

      Konwencja o Prawach Dziecka to bardzo ważna umowa, którą podpisały prawie wszystkie kraje świata.

      Mówi ona, że:

      • dzieci są ważne,

      • dzieci mają prawa,

      • dorośli muszą te prawa szanować i chronić.

      Najważniejsza zasada

      Dobro dziecka jest najważniejsze

       

      To znaczy, że:

      • dorośli powinni podejmować decyzje tak, aby było dobrze dla dziecka,

      • nikt nie powinien robić dziecku krzywdy,

      • dziecko ma prawo czuć się bezpiecznie.

      Wszystkie dzieci są równe 

       

      Każde dziecko ma takie same prawa, bez względu na to:

      • czy jest dziewczynką czy chłopcem,

      • skąd pochodzi,

      • jak wygląda,

      • czy jest zdrowe czy chore,

      • czy jego rodzina jest bogata czy biedna.

      Nikt nie ma prawa kogoś wyśmiewać ani krzywdzić.

       

      Prawo do życia, zdrowia i rozwoju 

      Każde dziecko ma prawo:

      • żyć i być chronione,

      • chodzić do lekarza, gdy jest chore,

      • uczyć się i rozwijać swoje umiejętności,

      • dorastać w miłości i poczuciu bezpieczeństwa.

      Prawo do nauki 

      Dziecko ma prawo:

      • chodzić do szkoły,

      • uczyć się nowych rzeczy,

      • zadawać pytania,

      • rozwijać swoje talenty.

      Szkoła powinna być miejscem bezpiecznym i przyjaznym.

       

      Prawo do wyrażania swojego zdania 

      Dziecko ma prawo:

      • mówić, co myśli i czuje,

      • wyrażać swoje zdanie w ważnych dla siebie sprawach,

      • być wysłuchanym przez dorosłych.

      Dorośli powinni słuchać dzieci z szacunkiem.

       

      Prawo do prywatności 

      Każde dziecko ma prawo:

      • do swoich sekretów,

      • do własnych rzeczy,

      • do tego, aby inni nie czytali jego wiadomości bez zgody.

      Prawo do odpoczynku i zabawy 

      Dziecko ma prawo:

      • bawić się,

      • odpoczywać,

      • spędzać czas z przyjaciółmi,

      • rozwijać swoje zainteresowania.

      Zabawa jest bardzo ważna – pomaga się uczyć i być szczęśliwym.

       

      Prawo do ochrony 

      Dziecko ma prawo być chronione przed:

      • przemocą,

      • krzywdzeniem,

      • strachem,

      • wykorzystywaniem.

      Jeśli dzieje się coś złego, dziecko powinno powiedzieć o tym dorosłemu, któremu ufa.

       

      Kto dba o prawa dziecka?

      O prawa dziecka dbają:

      • rodzice i opiekunowie,

      • nauczyciele i wychowawcy,

      • szkoła,

      • państwo,

      • Rzecznik Praw Dziecka.

       

      Pamiętaj 

       

      • Jesteś ważny / ważna.

      • Masz swoje prawa.

      • Masz prawo do szacunku, bezpieczeństwa i miłości.

      Twoje prawa są po to, abyś mógł / mogła bezpiecznie dorastać i być sobą.

       

       

       

       

      

       

      Konwencja o Prawach Dziecka to jeden z najważniejszych międzynarodowych aktów prawnych dotyczących ochrony praw człowieka. Jest dokumentem kompleksowym, który po raz pierwszy w historii w sposób spójny i całościowy określił dziecko jako podmiot praw, a nie jedynie przedmiot opieki dorosłych.

      Konwencja została przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ 20 listopada 1989 r., a Polska była jednym z pierwszych państw, które ją ratyfikowały (1991 r.). Obecnie jest to najpowszechniej ratyfikowany traktat praw człowieka na świecie.

       

      2. Kim jest dziecko według Konwencji?

       

      Zgodnie z art. 1 Konwencji:

      Dzieckiem jest każda istota ludzka w wieku poniżej 18 lat, chyba że zgodnie z prawem odnoszącym się do dziecka uzyska ono wcześniej pełnoletność.

      Oznacza to, że Konwencja obejmuje swoim zakresem:

      • niemowlęta,

      • dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym,

      • młodzież do 18. roku życia.

      3. Cele Konwencji o Prawach Dziecka

       

      Główne cele Konwencji to:

      • zapewnienie dzieciom ochrony prawnej,

      • zagwarantowanie godnych warunków życia i rozwoju,

      • ochrona przed przemocą, wyzyskiem i zaniedbaniem,

      • wspieranie harmonijnego rozwoju fizycznego, psychicznego, emocjonalnego i społecznego,

      • uznanie prawa dziecka do wyrażania własnego zdania.

      Konwencja podkreśla, że dziecko – ze względu na swoją niedojrzałość – wymaga szczególnej troski i opieki, zarówno ze strony rodziny, jak i państwa.

       

      4. Podstawowe zasady Konwencji (tzw. cztery zasady ogólne)

       

      4.1. Zasada dobra dziecka

      Dobro dziecka powinno być nadrzędnym kryterium we wszystkich działaniach dotyczących dzieci, podejmowanych przez:

      • rodziców,

      • szkołę,

      • sądy,

      • instytucje publiczne.

      Każda decyzja powinna być oceniana pod kątem jej wpływu na sytuację i rozwój dziecka.

       

      4.2. Zasada równości (niedyskryminacji)

      Wszystkie dzieci mają takie same prawa, niezależnie od:

      • płci,

      • pochodzenia,

      • koloru skóry,

      • wyznania,

      • niepełnosprawności,

      • sytuacji materialnej,

      • poglądów dziecka lub jego rodziców.

      4.3. Zasada poszanowania praw i odpowiedzialności rodziców

       

      Rodzice lub opiekunowie prawni:

      • mają prawo i obowiązek wychowywać dziecko,

      • wspierają je w korzystaniu z przysługujących mu praw,

      • ponoszą odpowiedzialność za rozwój i dobro dziecka.

      Państwo powinno wspierać rodzinę w realizacji tych zadań.

       

      4.4. Zasada prawa dziecka do życia, przetrwania i rozwoju

      Państwo zobowiązuje się do:

      • ochrony życia dziecka,

      • zapewnienia dostępu do opieki zdrowotnej,

      • stworzenia warunkówo rozwoju fizycznego, psychicznego, moralnego, duchowego i społecznego.

       

      5. Kategorie praw dziecka

      Prawa dziecka zawarte w Konwencji można podzielić na cztery główne grupy.

       

      5.1. Prawa osobiste (cywilne)

      Obejmują m.in.:

      • prawo do życia i rozwoju,

      • prawo do tożsamości (imię, nazwisko, obywatelstwo),

      • prawo do prywatności,

      • prawo do wyrażania własnych poglądów,

      • prawo do informacji,

      • wolność myśli, sumienia i religii.

      5.2. Prawa socjalne

      Zapewniają dziecku odpowiednie warunki życia:

      • prawo do ochrony zdrowia,

      • prawo do odpowiedniego standardu życia,

      • prawo do zabezpieczenia socjalnego,

      • prawo do wypoczynku i czasu wolnego.

      5.3. Prawa kulturalne

      Dotyczą uczestnictwa w życiu społecznym i kulturalnym:

      • prawo do nauki,

      • prawo do korzystania z dóbr kultury,

      • prawo do rozwijania talentów i zainteresowań.

      5.4. Prawa polityczne

      Choć dzieci nie posiadają pełni praw politycznych, Konwencja gwarantuje im:

      • prawo do wyrażania opinii w sprawach, które ich dotyczą,

      • prawo do bycia wysłuchanym,

      • prawo do zrzeszania się i pokojowych zgromadzeń.

      6. Ochrona dziecka przed zagrożeniami

      Konwencja szczególną wagę przykłada do ochrony dziecka przed:

      • przemocą fizyczną i psychiczną,

      • zaniedbaniem,

      • wykorzystywaniem seksualnym,

      • pracą zarobkową zagrażającą zdrowiu i rozwojowi,

      • handlem dziećmi,

      • udziałem w konfliktach zbrojnych.

      7. Obowiązki państwa

      Państwa, które ratyfikowały Konwencję, zobowiązują się do:

      • dostosowania prawa krajowego do jej zapisów,

      • tworzenia instytucji chroniących prawa dziecka,

      • edukowania społeczeństwa na temat praw dziecka,

      • składania okresowych sprawozdań do Komitetu Praw Dziecka ONZ.

      W Polsce szczególną rolę pełni Rzecznik Praw Dziecka.

       

      8. Znaczenie Konwencji w pracy pedagogicznej

      Dla nauczyciela i pedagoga Konwencja jest:

      • podstawą etyczną pracy wychowawczej,

      • narzędziem ochrony ucznia,

      • punktem odniesienia w sytuacjach konfliktowych,

      • fundamentem edukacji obywatelskiej i wychowania do wartości.

      Znajomość Konwencji pozwala:

      • budować relacje oparte na szacunku,

      • wzmacniać podmiotowość ucznia,

      • reagować na naruszenia praw dziecka.

       

      Konwencja o Prawach Dziecka to dokument, który:

       

      • uznaje dziecko za pełnoprawnego człowieka,

      • chroni jego godność,

      • zobowiązuje dorosłych do odpowiedzialności,

      • wyznacza standardy wychowania i opieki.

      Jej znajomość i stosowanie jest jednym z kluczowych elementów profesjonalizmu pedagogicznego.